Web tasarım firması alan adını ve siteyi vermiyorsa ne yapılır?

Siteyi yapan firmayla yollar ayrıldığında şu tabloyla karşılaşabilirsiniz: alan adı onların hesabında, site onların sunucusunda, e-postanın yönetimi de onlarda. Firma ya yanıt vermiyor ya da “siteyi biz yaptık, bizde kalır” diyor. Bu yazıda bu yığını dört parçaya ayırıyoruz: alan adı, sitenin dosyaları, e-posta ve Google hesapları. Her biri için kimin karar verdiğini, mevzuatın ne dediğini ve sırasıyla ne yapacağınızı anlatıyoruz.

Önce ayırın: dört ayrı parça

Bu parçalar çoğu zaman aynı firmanın elinde durduğu için tek bir şey gibi görünüyor. Değiller. Her birinin sahibi ayrı belirlenir, her biri ayrı taşınır.

Önem sırası da bu. Alan adı sizdeyse geri kalan her şey en kötü ihtimalle yeniden kurulur. Alan adı sizde değilse sitenin en iyi yedeği bile işe yaramaz; kartvizitinizdeki, tabelanızdaki ve Google'daki adres başkasının kontrolünde kalır.

Alan adı kimin adına kayıtlı?

İnternet Alan Adları Yönetmeliği'ne göre alan adını kullanma, yenileme, feragat etme ve kayıt firmasını değiştirme hakları alan adı sahibine, yani kaydın adına yapıldığı kişiye aittir (md. 21). Ücreti kimin ödediği, siteyi kimin kurduğu ya da hesaba kimin girdiği bu soruyu değiştirmez. Bu yüzden ilk iş, kaydın kimin adına olduğunu öğrenmek.

Herkese açık kayıt sorguları (whois) kişisel bilgileri genellikle gizler; alan adının hangi kayıt firmasında olduğunu çoğu zaman gösterir ama sahibini göstermeyebilir. En kesin bilgi, kayıt firmasının panelindeki alan adı sahibi alanıdır. Panele erişiminiz yoksa firmadan bu ekranın görüntüsünü yazılı olarak isteyin.

Kayıt sizin adınızaysa: transfer kodunu kendiniz alın

Bu durumda firmanın onayına ihtiyacınız yok. Alan adını başka bir kayıt firmasına taşımanın anahtarı transfer kodu; .tr uzantılarda adı yetki kodu, .com gibi uzantılarda AuthInfo ya da EPP kodu. Kodu siz istersiniz, yeni kayıt firmasına siz verirsiniz.

• .com.tr, .av.tr ve diğer .tr uzantıları. Alan adı sahibi yetki kodunu mevcut kayıt firmasının internet sitesinden ister, kayıt firması kodu derhal vermek zorundadır (İnternet Alan Adları Tebliği md. 24/1). Kayıt firması, borcunuz olması ve benzeri gerekçelerle koda erişiminizi engelleyemez, transfer talebinizi reddedemez (md. 24/2).
• .com, .net ve diğer genel uzantılar. ICANN'in Transfer Politikası'na göre transferi onaylama ya da reddetme yetkisi yalnızca kayıtlı alan adı sahibindedir (madde I.A.1.1). Kodu kendi panelinizden üretemiyorsanız kayıt firması ilk talebinizden itibaren beş takvim günü içinde vermek zorundadır (I.A.5.2). Gelecek dönem ücretinin ödenmemiş olması da, siz kaydın ücretini ödediyseniz kayıt firması ile aracı firma arasındaki bir ödeme sorunu da transferi reddetme gerekçesi olamaz (I.A.3.9).

Kayıt firmanın adınaysa: devir gerekir

Bu durumda hukuken alan adının sahibi siteyi yapan firma. Alan adı size ancak satış ya da devir yoluyla geçer. .tr uzantılarda bu işlem kayıt firmasının sitesindeki form doldurularak yapılır ve alan adının kalan süresi değişmez (Yönetmelik md. 13); .com'da karşılığı kayıt firması panelindeki sahip değişikliği. İki yolda da mevcut sahibin işleme katılması gerekiyor. Sırayla:

1. 1Yazılı isteyin. Telefonda değil, e-postayla. Hangi alan adının kimin adına devredilmesini istediğinizi, devir için gereken bilgileri (unvan, vergi numarası, kayıtta kullanılacak e-posta) ve beklediğiniz tarihi aynı mesaja yazın. Hem kayıt oluşur hem de “bilgi bekliyorduk” gerekçesi ortadan kalkar.
2. 2Açık bir hesap varsa ayrı konuşun. Firmanın ödenmemiş bir faturası varsa onu alan adından ayrı bir başlık olarak yazın. Yukarıdaki “borç gerekçesiyle engellenemez” kuralı kayıt firmasının alan adı sahibine karşı yükümlülüğü; alan adı firmanın adına kayıtlıyken sizi korumaz.
3. 3Yanıt gelmezse noter ihtarı. Yazılı talep sonuçsuz kalırsa noter aracılığıyla gönderilen bir ihtarname, sonraki adımlarda talebinizin ve tarihinin kanıtı olur.
4. 4Uyuşmazlık çözüm yolu. .tr uzantılarda üç şart birlikte varsa uyuşmazlık çözüm yoluna başvurulabilir: alan adının markanız, ticaret unvanınız ya da işletme adınızla aynı veya benzer olması; kayıtlı sahibin bu adla ilgili bir hakkı ya da meşru bağlantısı olmaması; alan adının kötü niyetle alınmış ya da kullanılıyor olması (Yönetmelik md. 25). .com gibi uzantılarda benzer yol UDRP'dir ve marka hakkı arar. Sizin adınıza iş yapmak için alan adını kendi hesabında açmış bir firmanın bu şartlar karşısında nerede durduğu somut olaya göre değişir; bu aşamada bir avukatla ilerleyin.

Sitenin dosyaları ve tasarımı kimin?

Alan adının aksine burada kimin neye sahip olduğunu gösteren bir kayıt sistemi yok; cevap sözleşmede. Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu bilgisayar programlarını eser sayar (md. 2/1) ve mali hakların devrine dair sözleşmelerin yazılı olmasını, devredilen hakların tek tek gösterilmesini şart koşar (md. 52). Yani “parasını ödedik, bizimdir” tek başına yeterli olmayabilir. Sözleşmenize, teklif metnine ve yazışmalara bakın: sitenin kodu ve tasarımı üzerindeki hakların size geçtiğine dair yazılı bir ifade var mı?

• Sizin ürettiğiniz içerik sizde. Kendi yazdığınız metinler, size ait fotoğraflar ve belgeler için firmadan kopya isteyin. Gelmezse metinleri eski sitenin herkese açık sayfalarından kendiniz de toplayabilirsiniz.
• Ücretli tema ve eklentiler ayrı. Site ücretli bir tema ya da eklentiyle kurulduysa lisans firmanın hesabında olabilir. Dosyaları alsanız bile güncelleme ve destek hakkını devralmamış olabilirsiniz.
• Yeniden kurmak çoğu zaman daha hızlı. Alan adı ve içerik elinizdeyse, tartışmalı dosyaların peşine düşmek yerine siteyi yeniden kurmak genellikle daha kısa sürer. Arama görünürlüğü açısından önemli olan adresin ve sayfa yollarının korunması: eski sayfa adreslerini yeni sitede aynı tutun ya da kalıcı yönlendirmeyle yenilerine bağlayın.

E-posta ve Google hesapları

• Kurumsal e-posta. Google Workspace ya da Microsoft 365 hesabında posta kutularını yönetici yetkisi olan kişi yönetir: şifre sıfırlar, kutu açar, kapatır. Firmadan yönetici yetkisinin size devredilmesini isteyin. Posta başka bir sağlayıcıya taşınacaksa alan adının e-posta kayıtlarını (MX) değiştirmeden önce eski kutuların kopyasını alın; sıra karışırsa posta kaybı yaşanabilir.
• Google İşletme Profili. Profilin birincil sahibi işletmenin kendisi olmalı, ajans en fazla yönetici. Birincil sahiplik firmadaysa aktarmasını isteyin; yanıt gelmezse Google'ın profil sahipliği talep etme akışını kullanabilirsiniz. Avukatlar için profilin reklam yasağı karşısındaki durumunu ayrı bir yazıda anlattık.
• Search Console. Veriler hesaba değil siteye bağlı tutulur. Alan adı sizdeyse DNS'e bir doğrulama kaydı ekleyerek kendinizi sahip yapabilirsiniz; firmanın onayına gerek kalmaz, geçmiş veriler de karşınıza gelir.
• Analytics. Burada veri, mülkün bulunduğu hesapta durur. Mülk firmanın hesabındaysa sizi yönetici olarak eklemesini isteyin; aksi halde yeni bir mülk açarsınız ve geçmiş veri firmada kalır.

Baştan önlemek için sözleşmeye yazılacaklar

Bunların hepsi ilişki iyiyken birkaç cümleyle çözülüyor. Siteyi yaptıracağınız firmayla yapacağınız sözleşmede şunlar yazsın:

• Alan adının işletme adına, işletmenin e-posta adresiyle kaydedileceği; firmanın hesaba yetkili olarak ekleneceği.
• Hosting, e-posta ve Google hesaplarında kimin hangi yetkiye sahip olduğu ve ilişki bittiğinde bu yetkilerin nasıl devredileceği.
• Teslimde sitenin kodu ve tasarımı üzerindeki hangi mali hakların devredildiği, tek tek.
• Ücretli tema, eklenti ya da aboneliklerin kimin adına olduğu.
• Ayrılık halinde alan adı devri ve dosya teslimi için süre.

Teklif aşamasında sorulacak diğer sorular için web sitesi yaptırırken kontrol listemize, alan adının süresi dolarsa neler olduğu için bu yazıya bakabilirsiniz.